Con sợ nói tiếng Anh và hễ mở miệng là sợ sai
Cô nhớ một buổi học, Cô hỏi một bạn học sinh một câu đơn giản bằng tiếng Anh về ngày cuối tuần của bạn ấy. Bạn đó ngồi im khoảng 30 giây. Vốn từ của bạn hoàn toàn đủ để trả lời câu hỏi này. Nhưng bạn không nói vì bạn đang phải tự kiểm tra trong đầu xem câu này có đúng ngữ pháp không và có bị ai cười không.
Đây là biểu hiện của một hội chứng rất phổ biến mà Cô thường gọi là chứng sợ nói sai. Nó không phải do bạn kém tiếng Anh. Nó là hệ quả trực tiếp của cách chúng ta dạy và nhận xét về tiếng Anh trong môi trường học đường tại Việt Nam.
Phân tích nguyên nhân sâu xa, trong lớp học thông thường, học sinh nói sai sẽ bị giáo viên sửa ngay trước mặt cả lớp và bạn bè có thể phì cười. Dần dà, não bộ của học sinh tự học được một bài học ngầm rằng nói sai là xấu hổ và tốt nhất là im lặng. Khi bài học ngầm này ăn sâu, kể cả khi lớn lên con cũng không dám tự tin giao tiếp tiếng Anh với người nước ngoài.
Bố mẹ đôi khi vô tình làm trầm trọng hơn vấn đề này. Khi về nhà nghe con nói tiếng Anh sai, phản xạ tự nhiên của người lớn là sửa ngay hoặc tệ hơn là trách móc con học bao nhiêu năm mà vẫn nói sai. Hành động đó dù vô tình cũng đã khắc sâu thêm nỗi sợ trong con.
Điều Cô thường làm ở lớp để gỡ bỏ rào cản này là trước hết, Cô tạo ra một vùng an toàn. Cô chia sẻ với cả lớp rằng ở đây không ai bị cười khi nói sai. Sai là bình thường. Sai mà biết mình sai là tiến bộ, còn sợ sai mới là vấn đề lớn. Rồi Cô làm gương bằng cách thỉnh thoảng cố ý nói một câu sai nhỏ và tự sửa, để các con thấy việc mắc lỗi và sửa lỗi là điều cực kỳ tự nhiên.
Cô cũng cho học sinh chuẩn bị trước khi nói. Thay vì gọi học sinh trả lời câu hỏi đột ngột, Cô thường cho 1 đến 2 phút để cả lớp suy nghĩ và ghi ra giấy rồi mới mời phát biểu. Khi con đã có câu trong đầu và tự tin vào nội dung muốn nói, việc mở miệng trở nên dễ dàng hơn rất nhiều.
Lời khuyên cho bố mẹ là đừng hỏi con nói đúng chưa. Hãy hỏi con vừa muốn nói điều gì và lắng nghe nội dung trước. Khen ngợi khi con dám thử và chỉ sửa nhẹ nhàng sau khi con đã hoàn thành ý của mình. Tiếng Anh trước hết là công cụ giao tiếp, và không có công cụ nào phát huy tác dụng khi người dùng sợ cầm vào nó.
