Câu chuyện con nhà người ta và áp lực điểm số vô hình

Trong quá trình đứng lớp nhiều năm, Cô đã gặp không ít trường hợp khiến bản thân thực sự trăn trở. Có những bạn học sinh tài năng, thông minh, làm bài luận xuất sắc, nhưng mỗi lần trả bài là lại ngồi im nhìn điểm số với vẻ mặt lo âu. Cô gặng hỏi thì biết bạn ấy rất sợ về nhà bị mẹ hỏi điểm.

Không phải vì mẹ dữ hay gia đình không yêu thương con. Mà vì trong cuộc trò chuyện bình thường tại bàn ăn, bố mẹ vô tình so sánh điểm số của con với con của đồng nghiệp hoặc hàng xóm. Câu nói đó chỉ mang tính khích lệ trong suy nghĩ của người lớn, nhưng với một đứa trẻ đang tuổi dậy thì, nó lại là một sự tổn thương lặng lẽ.

Khoa học tâm lý học phát triển trẻ em đã chứng minh rằng việc so sánh con với người khác một cách thường xuyên sẽ tạo ra một dạng lo âu mãn tính. Đứa trẻ không còn học vì muốn hiểu bài mà học để tránh bị chê bai. Động lực từ bên ngoài thay thế hoàn toàn động lực từ bên trong. Và khi động lực từ bên ngoài bị lấy đi, ví dụ khi con vào đại học không còn ở cùng nhà, đứa trẻ đó sẽ không biết tại sao mình cần tiếp tục cố gắng.

Cô nhận ra điều này không phải qua sách vở mà qua thực tế quan sát lớp học. Những học sinh tiến bộ nhanh nhất thường là những em được bố mẹ tập trung vào hành trình của chính bản thân con chứ không phải điểm số của người khác. Bố mẹ tinh tế thường hỏi xem hôm nay con học được gì mới thay vì hỏi hôm nay con được mấy điểm.

Cô không nói rằng điểm số không quan trọng. Trong bối cảnh thi cử hiện nay ở Việt Nam, điểm số có ý nghĩa rất thực tế. Nhưng điểm số là kết quả, không phải mục tiêu. Khi con học vì muốn hiểu thấu đáo vấn đề, điểm số tự nhiên sẽ tốt hơn.

Điều Cô muốn bố mẹ thử làm trong một tháng tới là mỗi khi con đi học về, hãy đổi cách đặt câu hỏi. Bố mẹ có thể hỏi xem hôm nay có bài tập nào khó mà con tự giải được không, hoặc có điều gì con thấy thú vị trên lớp không. Những câu hỏi này định hình lại cách con nhìn nhận việc học từ một cuộc đua điểm số thành một hành trình khám phá tri thức.

Và nếu một ngày con mang về điểm thấp, hãy bình tĩnh hỏi con có hiểu lý do tại sao chưa rồi lắng nghe. Đôi khi điểm thấp là dấu hiệu con cần được hỗ trợ thêm chứ không phải là lý do để so sánh. Mỗi đứa trẻ có nhịp độ phát triển riêng, và nhịp độ đó nếu được tôn trọng sẽ dẫn dắt con đi được rất xa.